Możliwości diagnostyczne

W wypowiedziach o psychologicznej analizie pisma ręcznego można dostrzec dwie skrajne tendencję. Z jednej strony, narzędziu temu odbiera się jakąkolwiek trafność i uważa się je za bezużyteczne. Z drugiej – niektórzy traktują tą metodę jako pozwalającą na zdiagnozowania absolutnie wszystkiego. Jak jest w rzeczywistości? Jakie możliwości diagnostyczne daje psychologiczna analiza pisma ręcznego?

Jako narzędzie psychologiczne analiza pisma ręcznego ma jasno zdefiniowane możliwości diagnostyczne. To znaczy, wyniki prowadzonych badań wyznaczają granicę między tym, co można, a czego nie można zdiagnozować analizując czyjeś pismo ręcznego.

Jakie dowody dostarczają wyniki rzetelnie i dobrze metodologicznie przeprowadzonych badań naukowych?

Zacznijmy od ekstrawersji. Dość dużą grupę stanowią badania, które potwierdzające możliwość rozpoznania poziomu tej cechy na podstawie elementów pisma (m..in. Górska i Janicki, 2012; Górska, 2011; Åström i Thorell, 2007, 2008; Rooij i Hazelzet, 1997; Williams, Berg-Cross i Berg-Cross, 1977). Bycie ekstrawertykiem lub introwertykiem determinuje m.in. jakość i ilość interakcji społecznych, szybkość integracji z grupą, łatwość inicjowania rozmowy. W konsekwencji, na podstawie pisma ręcznego istnieje możliwość określenia tych preferencji.

Inne wyniki badań ujawniły istnienie zależności między charakterystykami pisma a takimi cechami jak neurotyczność (np. Górska, 2011; Åström i Thorell,2007, 2008) , strach (Górska, 2011) , reaktywność emocjonalna (Gawda, 2007) czy lęk sytuacyjny (Gawda, 2007). Oznacza to, że na podstawie analizy pisma ręcznego można określić stopień wrażliwości emocjonalnej, umiejętność radzenia sobie ze stresem, skłonność do reagowania strachem, a także przyjmowanie ufnej lub lękowej postawy wobec innych.

Interesujące badania stanowią te przeprowadzone przez Lintona, Epsteina i Hartford (1961). Mimo że, nie są to najnowsze wyniki, to ujawniły one związek między elementami grafizmu a bierną postawą jako sposobem radzenia sobie z otoczeniem. Innymi słowy, wskazują ona na możliwość określenia stopnia poczucia sprawczości u osoby badanej.

Osobną grupę badań stanowią te, w których potwierdzono możliwość profilowania na podstawie pisma stylów przywódczych (Kurtza, Fleenora, Boone i Rider, 1989), czy przedsiębiorczości (Satow i Rector, 1995). Wnioski z nich płynące są szczególnie przydatne do tworzenia profili kandydatów w procesie rekrutacji.

Dla mnie osobiście bardzo inspirujące są wyniki badań Pascala (1943), które po 50 latach zostały zreplikowane przez Peeplesa i Retzlaffa (1993). Pozytywnie zweryfikowano w nich możliwość rozpoznania niektórych potrzeb opisanych przez Murray’a, m.in. potrzeby: dominacji, osiągnięć, podporządkowywania się, unikania informacji o porażce oraz zabawy. Poziom tych potrzeb, determinuje wiele naszych zachowań. Na przykład, osoba mająca silną potrzebę podporządkowywania się nie będzie skłonna do wchodzenia w rolę lidera. Z kolei, ktoś kto ma silną potrzebę dominacji może mieć skłonność do dominowania w rozmowie, przejmowani inicjatywy, a także do podejmowania zdecydowanych działań w celu realizacji wyznaczonego celu.

Ten skrótowy przegląd wyników badań pokazał część możliwości diagnostycznych tego narzędzia. Część, gdyż jest jeszcze kilka badań, których tu nie omówiłam. Teraz chcę przejść do równie interesującej części, czyli czego nie da się zdiagnozować na podstawie pisma.

Na pewno nie można rozpoznać wykonywanego zawodu np. czy ktoś jest chirurgiem czy artystą malarzem (Ben-Shakhar, et al, 1986). Jednak rozpoznanie czy ktoś wykonuje pracę fizyczną czy umysłową, zgodnie z wynikami badań profesora Widły (1992), jest już możliwe.

Na podstawie pisma można z umiarkowanym prawdopodobieństwem rozpoznać płeć biologiczną autora (Burr, 2002). W przypadku płci psychologicznej wyniki badań sugerują brak takiej możliwości. Beech i Mackintosh (2005) wykorzystując Inwentarza do Oceny Płci Psychologicznej S. Bem uzyskały istotne, aczkolwiek niskie wartości współczynnika (0,281). Dlatego należy wykluczyć możliwość ocenienia tej cechy na podstawie analizy pisma ręcznego. Jak dotychczas nie spotkałam żadnych badań naukowych, które potwierdzałyby możliwość rozpoznania płci psychologicznej, a także preferencji seksualnych na podstawie pisma.

Odpowiadając na pytanie postawione we wstępie Jakie możliwości diagnostyczne daje psychologiczna analiza pisma ręcznego?, można powiedzieć, że pozwala ona na stworzenie wieloaspektowego profilu osobowości, w którym uwzględnione będą takie obszary jak: współpraca z innymi i komunikowanie się, dynamizm działania, emocjonalność, przywództwo i styl zarządzania zespołem i inne. Więcej informacji o tym jak wygląda pełen profil osobowości znajdziecie w opisie Raportu Indywidualnego.

A jeżeli chcecie pogłębić swoją wiedzę na temat badań nad trafnością zachęcam do odwiedzenia strony poświęconej Metodologii lub do sięgnięcia do mojego artykułu – Górska, Z. (2007). Psychometryczne właściwości analizy pisma ręcznego. Studia Psychologica, 7, 299-315 (dostępny wyłącznie w wersji papierowej).

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.