Etyka w pracy grafologa

Co jest dopuszczalne w przeprowadzaniu analizy pisma ręcznego, a co nie? Jakimi wartościami i wytycznymi powinien kierować się grafolog, tworząc profil osoby?  Czy są określone prawa i zakres odpowiedzialności eksperta?

W Polsce, jak na razie, nie ma żadnego kodeksu czy innych regulacji określających obowiązki i prawa w zawodzie grafologa. W związku z tym, że analiza pisma to narzędzie diagnozy psychologicznej można do niej zastosować zasady opisane w Kodeksie Etyczno-Zawodowym Psychologa. Kodeks ten został opracowany przez członków Polskiego Towarzystwa Psychologicznego w 1991 i zawiera „podstawową wykładnię zasad etycznych obowiązujących członków Polskiego Towarzystwa Psychologicznego”.

Według mnie najważniejsze stwierdzenia dotyczą tego, że:

  • rola zawodowa psychologa obejmuje ingerencję w sposób istnienia drugiego człowieka jako indywidualnej i niepowtarzalnej całości, ingerencję, której skutki mogą być nieodwracalne;
  • współpracując ze specjalistami z innych dziedzin lub korzystając z ich konsultacji (tj. wykonując badanie na ich zlecenie), psycholog udostępnia wyniki własnych badań tylko w takim stopniu, w jakim jest to potrzebne. Informuje przy tym o konieczności utrzymania tych danych w tajemnicy.

Te dwa stwierdzenia odnoszą się też do zawodu grafologa, nawet jeżeli nie jest on psychologiem (co niestety dość często się zdarza). W końcu psychologiczna analiza pisma ręcznego to ingerencja w życie drugiej osoby, gdyż jej wynik to opis różnych cech, preferencji i kompetencji osoby. Musi być ona przeprowadzona zgodnie z najlepszymi standardami, szczególnie że ludzie mają tendencję do akceptowania jako prawdziwych opisów, o których wiedzą, że (1) zostały przygotowane specjalnie dla nich oraz (2) przygotował je ekspert (a przynajmniej osoba za eksperta się podająca). Ta tendencja w psychologii nazywana jest efektem Forera (efektem Barnuma). Dlatego osoba przygotowująca opinię na bazie psychologicznej analizy pisma ręcznego powinien mieć świadomość, że jej opinia pociąga za sobą daleko idące konsekwencje.

Druga sprawa to udostępnianie wyników badań. Wiadomym jest, że w przypadku analiz wykonywanych w ramach procesu rekrutacyjnego, ich wyniki będą omawiane również z osobą przeprowadzającą rekrutację. Inaczej całe badanie nie miałoby sensu. Często zapomina się jednak o tym, że Osoba badana ma prawo nie zgodzić się, aby całość lub część jej wyników została zaprezentowana potencjalnemu pracodawcy. Osobiście raz miałam taką sytuację, że Uczestnik badania nie zgodził się na udostępnienie części swoich wyników osobie odpowiedzialnej za rekrutację. W takiej sytuacji, w Raporcie w rozdziale poświęconym tej kompetencji była informacja – Uczestnik badana nie zgodził się na zaprezentowanie wyników badań dotyczących tej kompetencji. Dzięki temu, zostało uszanowane prawo Uczestnika badania do zachowania poufności wyników. Dla pracodawcy też to była jakaś informacja.

Zupełnie inną kwestią jest przeprowadzanie psychologicznej analizy pisma ręcznego bez zgody osoby badanej. Jest to według mnie niedopuszczalne.

Poza Polską istnieją dwa dokumenty, które określają etyczne zasady obowiązujące grafologów:

  1. Code of Ethics for Graphologists in the USA
  2. The British Academy of Graphology Code of Ethics

Oba dokumenty podkreślają konieczność przestrzegania norm etycznych i moralnych, brania odpowiedzialności za wydawane opinie oraz szczególnej wrażliwości i uwagi, wynikającej z tego, że obiektem badania jest człowiek.

Code of Ethics for Graphologists in the USA w punkcie 7 podkreśla poufność informacji uzyskanych w trakcie psychologicznej analizy pisma ręcznego oraz możliwość ich ujawnienia tylko za pisemną zgodą Osoby badanej lub jej prawnego opiekuna. Z kolei, w The British Academy of Graphology Code of Ethics ważne jest zaznaczenie, że grafolog nie może stawiać diagnoz o charakterze medycznym (punkt 12).

Na koniec, bardzo skrótowo zasady, którymi kieruję się w pracy.

  1. Psychologiczną analizę pisma ręcznego wykonuję tylko za zgodą osoby, której pismo będzie przedmiotem badania.
  2. Psychologiczna analiza pisma ręcznego składa się z dwóch części: przygotowania Raportu oraz indywidualnej sesji informacji zwrotnej.
  3. Wyniki psychologicznej analizy pisma ręcznego ujawniam osobom trzecim tylko za zgodą i w zakresie określonym przez osobą, której pismo było przedmiotem badania.
  4. Nie ujawniam personaliów osób, których pismo jest analizowane.
  5. Pracuję na oryginalnych dokumentach (czyli nie na skanach czy kserokopiach).
  6. Jestem psychologiem i kieruję się zasadami opisanymi w Kodeksie Etyczno-Zawodowym Psychologa.

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.